Riad, qardaşım, bu sənin də bayramındır! Bu yubileydən sənə də pay düşür. Və hər dəfə MTN-nin tarixindən söhbət açanda həmişə olduğu kimi səndən fəxrlə danışacağıq: Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, polkovnik-leytenant Riad Əhmədovdan. Riad, haqqında olan bu yazının altından hamımız imzamızı qoyuruq - sən, mən və itkinə, ayrılığına inanmayan, zarafatlarını xatırlayıb, sənli günləri bir də yaşayan dostların və ailən…

«Mən, Əhmədov Riad 1956-cı ilin dekabrın 20-də anadan olmuşam. Atam Əhmədov Fikrət Mərkəzi Komitədə işləyir. Anam Bahar xanım xəstəxanada həkimdir. Valideynlərimlə münasibətim yaxşı və səmimidir…»

Elədir, valideynlərin sevgiləri, məsləhətləri ilə həmişə sənə kömək olublar. Minskdə DTK-nın ali kursunda təhsil alanda məktubları ilə sənin yanında idilər:

«Salam, mənim əziz oğlum! Axırıncı söhbətlərdən sonra başa düşdüm ki, darıxırsan. 25 yaşın var, məsləhət etməliyəm sənə: Döndü yoxdur, çalış axıra qədər oxu (Nə qədər çətin olsa da). Mən sənə ana ürəyimin bir hissəsini çatdırmaq istəyirəm. Çalışsan, nümunəvi olsan, hər şey yaxşı olacaq. Çalış hamı ilə dil tap, nəzakətli və dözümlü ol. Sən qarşına məqsəd qoymusan, ona çatmalısan. «Qanım hərbçi qanıdır». Yadındadır? Bunu sən deyirdin.

Öpürəm balamı.

Sənin anan.

May ayının axırı üçün Minskə gəlməliyəm.

9.XII.1981 Anan.

P.S. «Yoldaşlarına salam de. Ad gününü təbrik edirəm. Cansağlığı arzulayıram».

«Salam, əzizim Riad! Getdiyin bir-iki gündür, bizsə sənin üçün darıxırıq. Evdə yaman az qaldın. Dərslərin necədir? O tərəflər soyuqdur. Buralar hələ ki, istidir. Dərslərinə fikir ver. Sən təbiətən möhkəm adamsan, keçdiyin fənləri tədricən mənimsəsən, sonralar təcrübədə çox köməyinə çatacaq. Oğlum, baban deyərdi ki, sizin işinizdə əsas dözüm, özünə nəzarət, sadəlik və təvazökarlıqdır.

Riad, mən bilirəm ki, sən məktub yazmağı xoşlamırsan, amma hərdən ailəmizin rahatlığı üçün bunu et.

Hələlik. Sənə uğur arzulayıram. Anandan və Mehribandan salam.

Qucaqlayıram. Atan.

Bakı, 16.XI.1981»

«Mən lap körpəlikdən Naxçıvan Sərhəd Dəstəsinin baş zabiti olan babamın yanına tez-tez qonaq gedirdim. Onu və dostlarını görüb, mən də çekist olmağı arzulayırdım. Bu arzu mənimlə birlikdə böyüyürdü».

Dostlar: - «Riad əsl peşəkar idi. Hərbi incəliklərinə qədər bilirdi. Öz üzərində daim çalışırdı».

«Müvəffəqiyyətlər məni ruhlandırır, uğursuzluqlar səfərbər edir. Bədbinliyə qapılmamaq üçün uğursuzluğa aparan səhvlərimi tapmağa çalışıram. Məncə xasiyyətimin zəif cəhəti utancaqlığımla birləşən həddən ziyadə olan təvazökarlığımdır. Mən bu cəhətə müəyyən həyat hadisələrində üstün gəlməyi bacarmalıyam.

Təbiətən təmkinliyəm, ətrafdakıların fikrinə obyektiv yanaşır, səmimiliyi saxtakarlıqdan ayırmağa çalışıram. Səmimi münasibətlərdə mən özümü rahat və inamlı hiss edirəm.»

Dostları: «Riad çox səmimi idi. Sadə idi. Hamıya bacardığı köməyi edirdi. Dostlarının dərdini özününkü bilirdi».

«Dostluq qarşılıqlı və səmimi olmalı, uzun illər davam etməlidir. Mənim dostlarım və bacım var. Onlar məsləhətləri ilə mənə bir insan kimi formalaşmağımda kömək edir və həyatımda böyük rol oynayırlar».

Bacın Mehriban ad günündə sənə həmişə nəsə alırdı. İndi də sənsiz belə sənin yaşını qeyd edir.

«Təbiəti, musiqini, heyvanları çox sevirəm.»

Döyüş dostu: «Riad çox həyatsevər idi. Hər şeydən zövq alırdı. Qızlarını dünyalar qədər sevirdi. Kiçik qızı - Fərizənin doğulmasını Çaykənddə qeyd eləmişdik. Çay və konserv ilə.»

«Mən maddi rifaha həyat zərurəti prinsipindən yanaşıram.

Bunu həyatımda əsas saymıram. Mənim həyat mövqeyim təmiz, ədalətli olmaqdır».

Dostları - «Riad geniş dünyagörüşünə malik idi. Həmişə oxuyar, təzə bir şey öyrənməyə can atardı. Mövzunu yaxşı bilmirdisə, mübahisəyə girişmirdi. Girişirdisə, son nöqtəni o, qoyurdu. Riad həmişə həmsöhbəti ilə sərbəst danışırdı. Söhbət zamanı sezilmədən təşəbbüsü və üstünlüyü ələ alırdı. Tənqidə, iradlara sakit yanaşır, onları dəf etməyə çalışırdı».

«Mən özümü iradəli və cəsarətli hesab edirəm. Həyatımda stress hadisələri olub - 2 dəfə avtomobil qəzasına düşmüşəm. 9-cu sinifdə oxuyanda avtoqəza zamanı zərbə məni mikroavtobusun qabaq kabinəsindən kənara atmışdı. Lakin aldığım zədələrə baxmayaraq, ayağa qalxıb, dəmir çubuq taparaq zərbədən kip bağlanmış mikroavtobusun qapısını açıb, yaralı insanları kənara çıxarmışdım».

Döyüş dostu: «Riad 1990-cı ildə DTK-nın tərkibində yaranan ilk xüsusi təyinatlı dəstənin heyətində rəhbər vəzifələrdən birini tuturdu.

1990-92-ilə qədər Şuşa, Goranboy, Füzuli, Hadrut, Mardakert, Martuni, Əsgəran, Ağdam rayonlarının müdafiəsində və gedən döyüşlərdə onun dəstəsindən itki olmamışdı. Riad qorxu nə olduğunu bilmirdi. Əsl döyüşçü idi. Goranboy rayonu Erkec kəndində gedən döyüşdən ancaq Riadın peşəkarlığı nəticəsində itkisiz, yaralısız çıxdıq. Riad atəş altında olanda belə zarafatından qalmırdı. Depressiya hissi ona yad olduğundan başqalarını da bədbinlik içində qalmağa qoymurdu. Amma bunlarla bərabər sərt və soyuqqanlı idi. Özünə və başqalarına qarşı. «Sərtlik olmasa, biz döyüşə bilmərik» - deyirdi. Riski sevirdi. Həmişə öndə idi».

«Fiziki və zehni ağırlıqlara normal tab gətirirəm. İçkiyə mənfi yanaşır, hərdən siqaret çəkirəm. İdmanı çox sevirəm. Güləş, tennis, voleybol və atıcılıqla məşğul olmuşam. Amma üstünlüyü atıcılığa verirəm. Bu idman növü insanda məqsədyönlülüyü tərbiyə edir».

Dostları: «Riad məqsədyönlü, prinsipial idi. İstədiyinə nail olurdu».

«Qiraəti çox sevirəm. Əsasən də, bədii, hərbi və macəra ədəbiyyatını. Bir də musiqini və yatmağı xoşlayıram. Rəngkarlıqdan böyük zövq alıram. Məktəbdə oxuyanda şer yazmağa cəhd də göstərmişdim. Amma məncə çox da yaxşı yazmıram».

Riad Ədliyyə Nazirliyində işləyəndə «Ədliyyə işçisi» adlı divar qəzetinin redkollegiyasının üzvü idi. Qəzetin maraqlı və rəngarəng çıxmasına çalışırdı. Minskdə DTK-nın ali kursunda isə divar qəzetinin redaktoru idi.

«Mən əsl çekist olub, Vətənimi qorumaq istəyirəm. Bilirəm, bu çətin, ağır işdir. Amma mən buna hazıram».

Riad Vətəni qorumağa hər vaxt hazır idi. Nə xəstəliyin yaratdığı hərarət, nə də döyüşdə aldığı zədələr onu saxlamırdı. Bakıda qalıb müalicə olunmağı ağlına belə gətirmirdi.

1992-ci il. 25 yanvar. Satqınlığın qurbanı olmuş «Daşaltı əməliyyatı». Bu ilk əməliyyat idi ki, Riadın dəstəsi itki verdi. Riad isə özününkülərə rabitə ilə bu sözləri çatdıra bildi: «Döyüş gedir. İtkilər var. Ayağımdan yaralanmışam…» rabitə kəsilir.

Riad, sənin haqqında 6 il bundan qabaq «Salam Riad» adlı məqaləni yazan jurnalist qayıdacağına və nə vaxtsa, sənə salam verəcəyinə hələ də inanır.

Dostuna «Riad haqqında yazmaq istəyirəm» - deyəndə diksindi: «Riadın meyiti tapılmayıb… Tək silahı tapılıb».

Anan hələ də yolunu gözləyir. Böyüdükcə sənə çox bənzəyən Fərizə bu bənzərliyi sənin də görəcəyinə ümid edir.

Mənsə… Mənsə inanıram, sən nə vaxtsa qayıdacaqsan, əvvəllər olduğu kimi özün barədə danışıb, deyəcəksən: «Mən Əhmədov Riad…»

Pakizə Bəşirova

“Sərhəd”. 28 mart 1999-cu il